Zambak (Liliaceae)

Zambak (Liliaceae) Hakkında Genel Bilgi

Genelde bahçe ve süs bitkisi olarak kullanılan Zambaklar, Liliaceae familyasının Lilium cinsinden çoğunlukla soğan ile üreyen mevsimlik çiçekli bitkinin genel adıdır. Bu cinse ait 110 civarında bitki türü bulunmaktadır. Bazı türleri kimi ülkelerin mutfaklarında yiyecek olarak da kullanılmaktadır. Dünyanın hemen hemen her tarafında (Asya, Avrupa ve Amerika Kıtası) doğal yayılış gösteren Zambaklar bahçe çiçeği, saksı çiçeği ve kesme çiçekçilik olarak çiçekçilikte; eczacılıkta ve parfüm sektöründe kullanılmaktadır. Zambakların özellikle de kesme çiçek olarak kullanılması Türkiye’de ve Dünya’da son yıllarda bayağı artış göstermektedir. Bunun yanında çok renkli ve fazlasıyla göze hitap etmelerinde ötürü çiçek süsleme ve aranjman işlerinde de fazlaca kullanılmadır. Zambakların çok çeşidi olmasına rağmen ekonomik getirisi açısında iki zambak türü tercih edilmektedir. Bu türler Mis Zambağı ve Nisan Zambaklarıdır.

Zambak Bitkisinin Ekolojik İstekleri

Mis Zambağı her çeşit toprakta yetiştirilebilir ancak ekonomik amaçlı yetiştirilecekse hafif killi, kumlu ve organik madde açısında zengin ve gübreli toprakların seçilmesi verimlilik açısından çok daha uygun olacaktır. Mis Zambağının çiçek sapının uzunluğu 120-150 cm aralığında değişmektedir. Yüksek boya sahip olduklarında dış etkenlerden (rüzgar vs.) etkilenmemek adına bir destek bağlayarak önlem alınabilir. Nisan zambakları ise daha çok kireçli toprakları sever. Bu türde se çiçek sapı uzunluğu 60-90 cm dolaylarındadır ve bir sapta 1-5 aralığında çiçek sapı bulunmaktadır.

Zambak Bitkisinin Sulanması   

Zambak Bitkisi, kış ve ilkbahar aylarında yeterli yağışın düştüğü bölgelerde sulamaya pek ihtiyaç duyulmaz. Ancak hızlı gelişme ve terlemenin yoğun olduğu dönemlerde bitkinin kaybettiği su ihtiyacının karşılanması adına yeterli miktarda sulama yapılması gerekmektedir. Aşırı sulama bitkiye zarar vereceğinden sulama miktarına çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Sulamalar, genelde damlama ve yağmurlama şeklinde yapılmalıdır. Salma tipi sulama toprağı aşındırdığından bitkinin kök ve soğanına ciddi zararlar verdiğinden tercih edilmemelidir.

Zambak Bitkisinin Gübrelenmesi

Gübreleme, bitkiden alınan çiçek kalitesini ve çiçek soğanının gelişimini etkileyen en temel etkenlerdendir. Temel gübrelemede daha iyi sonuç alınması adına yanmış çiftlik gübresinin tarlaya dikimden önce verilmesi gerekmektedir. Taze çiftlik gübresi asla verilmemelidir. Temel gübreleme haricinde şerbet, soğanlar sap vermeye başladıktan sonra ek olarak verilmelidir.

Zambak Bitkisinin de Hastalık ve Zararlılar

Diğer tüm bitki türlerinde olduğu gibi zambaklar da gelişim süreçlerinde birçok hastalık ve zararlılar ile mücadele etmek zorunda kalırlar. Zambaklar da en sık rastlanılan hastalıklar zambak pası, fusarium solgunluğu, beyaz yaprak yanıklığı, mozaiklik ve yaş çürüklüğüdür. Ancak bu hastalıklar içinde en önemlisi ve bitki yapısını en çok etkileyenin zambak pasıdır. Hastalık fark edilir edilmez bakırlı ilaçlar kullanılmalı ve şayet hastalık yayılmış ise hastalıklı yapraklar toplanıp yakılmalıdır. Bunun yanında yaprak bitleri zambak bitkisine zararlı olan canlıların başında gelmektedir. Bu zararlılar bitkinin yapraklarında ve tomurcuklarına yerleşerek bitkinin öz suyunu emerek bitkiye zarar vermektedirler. Zambak bitkisine zarar veren diğer canlılar ise; beyaz sinek, soğan akarları, toprak kurtları ve kırmızı örümceklerdir.

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir