Ispanak (Spinacia Oleracea L.)

Ispanak Hakkında Genel Bilgi

Tek yıllık sebze sınıfı içerisinde yer alan ıspanak sebzesi, ana vatanının güney Türkistan, Nepal, Kafkasya’yı içine alan batı Asya’dır. 2000 m yüksekliğe kadar yetiştirilebilme olanağına sahip olduğundan ötürü kullanım alanı oldukça geniştir. Kültürü yapılan ıspanağın Spinacia tetandra Roxb’dan geliştiği belirtilmektedir. Özellikle bu tür İran, Afganistan ve Türkistan’da sebze olarak yaygın olarak sofralarda yer almaktadır. Dünya’da olduğu gibi ülkemizde de geniş kullanım ağına sahip olan ıspanak sebzesi,  çok fazla yağış alan Doğu Karadeniz’de sınırlı şekilde üretilmekte olup bu bölge dışında bütün bölgelerimizde çok yoğun olarak yetiştirilen bir sebzedir. Ülkemizde yıllık ıspanak üretim miktarı 181.000 ton civarındadır. Ispanak sıcak bölgelerimizde yaz sonlarında ve kış aylarında, soğuk yörelerimizde ise kış ve ilkbahar dönemlerinde tüketilen bir sebzedir. Ancak günümüzde gerek teknolojik imkanların iyileşmesinden ötürü, gerekse de taşıma ve ulaşım imkanlarının iyileşmesinden ötürü kış aylarından güney ve batı bölgelerimizde üretilen ıspanak sebzesi, iç ve doğu bölgelerimize tüketilmek amaçlı gönderilmektedir. Ispanağın üretilmesini daha cazip hale getiren bir diğer önemli etken de dondurulmuş olarak pazarlanabilmesi ve çorba ve çocuk maması sanayisinde de fazlaca kullanılmasıdır.

Ispanak Yetiştiriciliğinde Ekolojik İstekler

Ispanak yetiştiriciliğinde iklim bitkinin gelişimi ve devamlılığı için en önemli faktördür. Serin iklimleri seven bitki olmasına karşın yine de aşırı soğuğa maruz kalması durumunda bitki zarar görmektedir. Aşırı sıcak ve kuraklıkta da bitkiye yine zarar vermektedir. Bundan ötürü ıspanak yetiştiriciliğinde en ideal sıcaklık 15-18 derece olan ılıman sıcaklıklardır. Ispanak çok fazla toprak seçiciliği olmayan bir bitki olduğundan ötürü hemen hemen her toprakta yetiştirilmesi mümkündür. Ispanak iklim şartlarına, hasat mevsimine ve yetişme mevsimine göre ağır killi topraklardan kumlu topraklara kadar çok farklı toprak türünde başarılı bir şekilde yetiştirilebilme olanağına sahiptir. Killi topraklarda kalite ve verim ciddi oranda artmaktadır. Bitkiler diğer toprak türlerinde yetiştirilenlere göre daha uzun ömürlü olurlar. Ispanak yetiştiriciliğinde sıkça karşılaşılan sorunlardan biri de yabancı otlarla mücadele sorunudur. Ekim yapılmadan önce yabancı otlarla mücadele etmek olumlu sonuç vermektedir. Yabancı ot mücadelesi için sıraya ekim uygulanmalıdır. Sulama düzenli yapılması ıspanak bitkisinin gelişimi için son derece önemlidir. Büyüme evresinde bitki haftada 1-2 kere sulanmalıdır. İlkbahar ve sonbahar yağışlarının yoğun olduğu yerlerde sulama sayısı ve miktarında azalmalara gidilmelidir. Ispanak genel olarak suyu seven bir bitkidir ancak buna rağmen yine de fazlaca suya maruz kalması bitkiye zarar verir. Sulama işlemi yağmurlama, damlama ve sulama şeklinde yapılabilir.

Ispanak Tüketmenin Vücuda Yararları

  • Yüksek tansiyonu düşürür.
  • İçerdiği K vitamini sayesinde kemik sağlığı üzerinde olumlu etkiye sahiptir.
  • Gözlerdeki şişliği ve tahrişi engeller.
  • İçerdiği A vitamini sayesinde göz üzerinde olumlu etkiye sahiptir.
  • Kanser hücrelerine engel olarak oluşum ve gelişimlerini engeller.
  • İçerdiği magnezyum sayesinde metabolizmayı hızlandırır.
  • Alzheimer olasılığını azaltır.

Ispanak Yetiştiriciliğinde Karşılaşılan Hastalıklar ve Zararlılar

Tırtıllar (Mamestra spp.): Özellikle yaz mevsiminde görülür ve bitkiye zarar verirler.

Downy  Küfü (Peronospora fannosa): Yaprağın üst kısımlarında sarı, alt kısımlarında ise küf benzeri siyah lekeler oluşturur. Dayanıklı türler kullanılmalı çünkü bu hastalığın kimyasallarla mücadelesi mümkün değildir.

Pancar Sineği (Pegomya betae): Beyaz lavralar ve küçük kanallara sebep olurlar. Özellikle genç bitkilerde görülür ve ölmelerine sebep olur.

Yaprak Bitleri: Genelde yapraklarda kıvrılmalara neden olur ve bu bitler bazı virüsleri bitkiye gönderirler.

 

 

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir